Reçine rafında benzoini kokusundan tanırsınız. Kömürün üzerine küçük bir parça bıraktığınızda oda tatlı, sıcak, yumuşak bir kokuyla dolar. Adı ise ilk bakışta pek bir şey anlatmaz. Bu yazıda benzoinin hangi ağaçlardan geldiğini, adının Arapçadan Avrupa dillerine nasıl geçtiğini, Sumatra ve Siam benzoinini neyin ayırdığını ve kömürde nasıl yakıldığını anlatıyoruz.
Diğer seçenekler: Mundo Mondo Tütsü Seti – Benzoin · Balance Bitkisel Tütsü Karışımı · Tütsü Kömürü
Kısaca: Benzoin, Güneydoğu Asya’da yetişen Styrax ağaçlarının kabuğu çizilince akan reçinedir. Ticarette iki türü bilinir: Styrax tonkinensis’ten gelen Siam benzoini ve Styrax benzoin ile Styrax paralleloneurum’dan gelen Sumatra benzoini. Adı Arapça lubān jāwī, yani “Cava günlüğü” sözünden gelir. Kömürün üzerinde tatlı, sıcak bir koku verir.
Benzoin hangi ağaçtan gelir?
Benzoin, Styracaceae familyasından Styrax cinsi ağaçların reçinesidir. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü’nün (FAO) benzoin monografisine göre bu cinste ağaç ve çalı biçiminde yaklaşık 130 tür vardır. Türler üç bölgede toplanır: Güneydoğu Asya, Kuzey Amerika’nın güneydoğusundan Güney Amerika’ya uzanan kuşak ve Akdeniz’de yetişen tek bir tür.
Reçine, ağacın kabuğunda açılan kesiklerden gelir. FAO’nun Laos’taki üretimi anlatan bölümüne göre ağaçlardan reçine almaya yaklaşık 7 yaşında başlanır. Köylüler yağmur mevsiminin sonuna denk gelen Ekim ile Aralık arasında kabukta kesikler açar, reçineyi ertesi yılın Mart ve Nisan aylarında toplar.
Taze toplanan Siam benzoini krem ya da açık turuncu renkte, sert parçalardır. Kırıldığında içi süt beyazıdır. Depoda bekledikçe rengi yavaş yavaş koyulaşır ve kum rengine döner.
Benzoin adı nereden geliyor?
Sözcüğün yolu uzundur. American Heritage ve Dictionary.com sözlüklerine göre benzoin, Arapça lubān jāwī sözünden gelir. Bu söz “Cava günlüğü” demektir. Ad Arapçadan Portekizce beijoim, İspanyolca benjuí, Fransızca benjoin ve İtalyanca benzoino biçimleriyle Avrupa dillerine geçti. Dictionary.com, baştaki “lu” hecesinin büyük olasılıkla Arapçadaki belirlilik takısı sanıldığını not eder.
Ad, eski bir karışıklığın izini de taşır. FAO monografisine göre Endonezya’nın ticaret istatistiklerinde benzoin bugün de günlük (frankincense) adıyla geçer. Monografi bunun, Endonezya benzoininin ticaretini en az 700 yıl önce yapan ve onu bir tür günlük sayan Araplardan kalmış olabileceğini yazar. Endonezya’da benzoine gündelik dilde kemenyan denir.
Türkçede benzoin için aselbent adı da kullanılır. FAO’nun tarım terimleri sözlüğü AGROVOC, benzoin reçinesinin Türkçe karşılığı olarak aselbenti verir. Türk Dil Kurumu da aselbenti, koku yapımında kullanılan ve aselbent ağacının gövdesi çizilerek elde edilen bir reçine olarak tanımlar.
Sumatra benzoini ve Siam benzoini
Ticarette iki benzoin bilinir. FAO’ya göre Siam benzoini Styrax tonkinensis ağacından gelir ve başlıca Laos’ta üretilir. Sumatra benzoini ise Styrax benzoin ve Styrax paralleloneurum türlerinden toplanır. Bu benzoinin tek üreticisi Endonezya, daha doğrusu Kuzey Sumatra’dır.
İki reçinenin bileşimi de farklıdır. Siam benzoininde başlıca benzoik asit ve esterleri, Sumatra benzoininde ise sinamik asit ve esterleri bulunur. Vanilin ikisinde de vardır ve benzoine tanıdık vanilya kokusunu verir. FAO bu kokunun en kolay Siam türünde fark edildiğini yazar. Plants dergisinde 2023’te yayımlanan bir derleme de Siam benzoininin daha tatlı, Sumatra benzoininin daha baharatlı bulunduğunu aktarır.
Ürün sayfamız benzoinimizi Güneydoğu Asya’da yetişen Styrax ağaçlarının reçinesi olarak tanıtır. Hangi türden geldiğini ayrıca belirtmiyoruz.
Mağazada
Palo Santo, sandal ağacı ve öd ağacı tütsüler
Palo Santo’lar Peru menşelidir.
1.500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz
Benzoin nasıl kokar?
Tatlı, sıcak ve yumuşak. Benzoinin kömürün üzerindeki kokusunu ürün sayfamızda böyle anlatıyoruz. Bu tatlılığın kaynağı, yukarıda değindiğimiz vanilindir.
Benzoini tek başına yakabileceğiniz gibi günlük ya da mürle aynı kömürün üzerinde yakıp kendi karışımınızı da deneyebilirsiniz. Mürün ne olduğunu ve nasıl yakıldığını Mür Nedir? yazımızda anlattık. Benzoin, Balance tütsü karışımımızın da tatlı ve sıcak tabanıdır. Lavanta, gül ve yaseminle bir araya geldiği bu karışımı Balance Tütsü Karışımı yazımızda bulabilirsiniz.
Benzoin kömürde nasıl yakılır?
Benzoin bir reçinedir ve kendi başına yanmaz, ısısını tütsü kömüründen alır. Aşağıdaki adımları kendi ürünlerimizin kullanım bilgisinden derledik:
- Kabı hazırlayın: Isıya dayanıklı bir buhurdanlığa bir kat kum koyun ve devrilmeyeceği, yanmaz bir yüzeye yerleştirin.
- Kömürü yakın: Tütsü kömürünü girintili yüzü üstte olacak şekilde kumun üzerine koyun ve kenarından çakmak ya da kibritle yakın. Tutmanız gerekirse maşa kullanın.
- Bekleyin: Kömürün tamamen tutuşması yaklaşık 5 dakika sürer. Üzeri beyazlayınca hazırdır.
- Küçük bir parça koyun: Kömürün üzerine küçük bir parça benzoin bırakın. Reçine erir ve kokusunu yayar.
- Azar azar ekleyin: Duman azaldıkça biraz daha ekleyin. Kömür yaklaşık bir saat yetecek ısıyı verir.
Yanan kömürü gözetimsiz bırakmayın, dumanı doğrudan solumayın ve sonra odayı havalandırın. Külü tamamen soğuduktan sonra atın. Ayrıntılı anlatım Tütsü Kömürü Nasıl Yakılır? ve Reçine Tütsü Nasıl Yakılır? rehberlerimizde.
Sık sorulanlar
Benzoin ile günlük aynı şey mi?
Hayır. Benzoin Styrax, günlük Boswellia ağaçlarından gelir. Adları ise karışabilir. FAO, Endonezya’nın ticaret istatistiklerinde benzoinin bugün de günlük (frankincense) adıyla geçtiğini not eder.
Aselbent ile benzoin aynı mı?
Evet. FAO’nun AGROVOC sözlüğü benzoin reçinesinin Türkçe karşılığı olarak aselbenti verir.
Benzoin kömürsüz yakılır mı?
Hayır. Reçineler kendi başına yanmaz. Kor hâline gelmiş bir tütsü kömürünün ısısıyla erir ve kokusunu yayar.
Mamuxa’da benzoin
Benzoin reçinemiz tütsü kömürü ve ısıya dayanıklı bir buhurdanlıkla kullanılır. Kömür ayrı satılır, paketinde bir poşet kum bulunur. Reçineyi ilk kez deneyecekseniz Mundo Mondo Benzoin setinde benzoin, beş tütsü kömürü, tütsü kumu, seramik tütsülük ve bir adaçayı buketi bir arada gelir. Tüm reçinelerimiz Reçine Tütsüler bölümünde.
Kaynaklar
- M. Kashio ve D. V. Johnson (ed.), Monograph on Benzoin, FAO, 2001, Bölüm 1
- Monograph on Benzoin, FAO, 2001, Bölüm 2: Description of gum benzoin
- Monograph on Benzoin, FAO, 2001, Bölüm 3: Traditional benzoin production
- The American Heritage Dictionary of the English Language, "benzoin"
- Dictionary.com, "benzoin"
- FAO AGROVOC, "benzoin resin"
- Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük (aselbent maddesi)
- "Benzoin Resin: An Overview on Its Production Process, Phytochemistry, Traditional Use and Quality Control", Plants 12(10), 2023
Bu yazı işinize yaradı mı?
Ne eksikti? (isteğe bağlı)


