Reçine paketlerimizin birinde iki ad yan yana durur: Mür ve Myrrh. Paketi açtığınızda kırmızımsı kahverengi, küçük parçalar görürsünüz. Kokusunu kömürün üzerinde ısınınca verir. Bu yazıda mürün ne olduğunu, adının nereden geldiğini, hangi ağaçtan ve nasıl toplandığını, nasıl koktuğunu ve evde nasıl yakıldığını anlatıyoruz.
Kısaca: Mür, İngilizcede myrrh, Commiphora cinsinden ağaçların kurumuş reçinesidir. Gerçek mürü veren tür Commiphora myrrha’dır. Bu ağaçlar Somali başta olmak üzere kuzeydoğu Afrika’da ve Arap Yarımadası’nın güneyinde yetişir. Adı Arapçada “acı” anlamına gelen murr sözcüğünden gelir. Sıcak, topraksı bir kokusu vardır ve tütsü kömürünün üzerinde yakılır.
Mür nedir?
Mür, bir ağaç reçinesidir. Commiphora cinsinden ağaçların gövdesinden sızar ve ağacın üzerinde sertleşir. 2022’de yayımlanan bir derlemeye göre Commiphora, Burseraceae ailesinden bir cinstir ve 150’yi aşkın türü vardır.
Commiphora türleri küçük ağaçlar ya da çalılardır. Dalları pürüzlü ve dikenlidir. Aynı derlemeye göre gerçek mürü veren tür Commiphora myrrha’dır. Edinburgh Kraliyet Botanik Bahçesi (RBGE) mürü kırmızımsı bir reçine olarak tarif eder.
Günlük ise başka bir ağaç cinsinden, Boswellia’dan gelir. RBGE onu beyaz bir reçine olarak tanımlar. İki reçine eski dünyada sık sık birlikte anılır, ama ayrı ağaçların ürünüdür.
Mür adı nereden gelir?
Nişanyan Sözlük’e göre mür, Arapça murr sözcüğünden gelir. Sözcüğün ilk anlamı “acı”dır. İkinci anlamı ise buhur olarak yakılan acı bir reçinedir. Aynı sözcük İbranicede mōr, Akadcada murru olarak geçer. Yani bu reçinenin adı binlerce yıldır aşağı yukarı aynı sesle söylenir.
Ad, reçinenin tadından gelir. 2022 tarihli derleme de mürün tadını acı olarak tarif eder. Türkçede aynı kökten gelen tanıdık bir sözcük daha var: mırra. TDK sözlüğü mırrayı özel bir biçimde kaynatılan acı bir kahve olarak tanımlar, Nişanyan Sözlük de onu aynı Arapça “acı” köküne bağlar.
Mür ağacı nerede yetişir?
RBGE’ye göre Commiphora ağaçları kuzeydoğu Afrika’ya ve Arap Yarımadası’nın buna komşu bölgelerine özgüdür. Aynı yazıda Yemen’de çekilmiş bir Commiphora myrrha fotoğrafı yer alır.
2022 tarihli derleme gerçek mürü veren türün Arabistan’ın güneyinden kuzeydoğu Afrika’ya, özellikle Somali’ye ve Kenya’nın kuzeydoğusuna uzanan bölgede yetiştiğini yazar. Reçine veren başka Commiphora türleri Sudan, Eritre, Etiyopya ve Kenya’da da yetişir. Derlemeye göre cins, kurak, tropik ve subtropik bölgelere yayılmıştır.
Mağazada
Palo Santo, sandal ağacı ve öd ağacı tütsüler
Palo Santo’lar Peru menşelidir.
1.500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz
Mür reçinesi nasıl elde edilir?
RBGE, mürün nasıl toplandığını şöyle anlatır: Ağacın gövdesine boylamasına kesikler açılır. Reçine bu kesiklerden yavaşça sızar ve gövde boyunca aşağı süzülür. Gözyaşı biçimindeki damlalar ağacın üzerinde sertleşmeye bırakılır ve birkaç hafta sonra toplanır.
Aynı kaynağa göre olgun bir ağaç yılda 3 kilograma kadar reçine verebilir. Paketten çıkan küçük parçalar bu kurumuş reçinedir.
Mürün kokusu nasıldır?
Sıcak, topraksı, koyu bir koku. Günlükle karşılaştırınca mürün kokusu daha koyu ve derindir. Mürü tek başına yakabileceğiniz gibi, günlükle karıştırıp aynı kömürün üzerinde de yakabilirsiniz.
Mür kendi başına yanmaz. Kömürün üzerine küçük bir parça koyduğunuzda reçine eriyerek kokusunu yayar. İlk kez yakacaksanız küçük bir parçayla başlayın, koku azaldıkça ekleyin.
Tarihte mür
RBGE, mürle günlüğün antik çağda tütsü olarak yakıldığını ve ticaretle doğuya taşındığını yazar. Yunan tarihçi Herodot da Tarih adlı eserinde Mısır’daki mumyalamayı anlatırken mürün adını anar. Ona göre en özenli yöntemde gövdenin içi saf, dövülmüş mür, kasya ve başka baharatlarla doldurulurdu. Herodot, günlüğün bu işte kullanılmadığını ayrıca not eder.
TDK sözlüğü buhuru dinî törenlerde yakılan kokulu maddeler olarak tanımlar. Nişanyan Sözlük’ün murr tanımında da mür, buhur olarak yakılan bir reçinedir. Mür, buhur ve öteki tütsü terimlerini tütsü sözlüğümüzde kısaca açıkladık.
Mür nasıl yakılır?
Mür, tütsü kömürüyle yakılır. Kömürü yakmayı tütsü kömürü nasıl yakılır yazımızda, reçinenin adımlarını reçine tütsü nasıl yakılır rehberimizde ayrıntılı anlattık. Kısaca:
- Isıya dayanıklı bir buhurdanlığa bir kat kum koyun.
- Tütsü kömürünü maşayla tutarak kenarından yakın ve kumun üzerine bırakın.
- Kömür korlaşıp üzeri beyazlaşınca küçük bir parça mür koyun.
- Duman azaldığında bir parça daha ekleyin. Kömür yaklaşık bir saat ısı verir.
Yanan kömürü gözetimsiz bırakmayın ve kullandıktan sonra odayı havalandırın.
Sık sorulanlar
Myrrh ne demek?
Myrrh, mürün İngilizce adıdır. Türkçede mür denir. İkisi de Commiphora ağaçlarının kurumuş reçinesini anlatır.
Mür ile günlük aynı şey mi?
Hayır. Mür Commiphora ağaçlarından, günlük Boswellia ağaçlarından gelir. Mürün kokusu günlüğe göre daha koyu ve derindir.
Mür kömürsüz yakılır mı?
Hayır. Mür kendi başına yanmaz. Kumun üzerinde közlenen tütsü kömürünün üzerine konunca ısınır ve tüter.
Mamuxa’da mür
Mamuxa’daki mür reçinesi 50 ve 100 gramlık paketlerde gelir. Tütsü kömürü pakete dahil değildir. Kömür paketinin içinde bir poşet kum da bulunur. Reçineyi ilk kez deneyecekseniz kömür, kum ve tütsülüğün bir arada olduğu setlerimize bakabilirsiniz.
Diğer seçenekler: Mundo Mondo Tütsü Seti – Mür (Myrrh) · Reçine Tütsü Başlangıç Seti – Buhurdanlıklı · Tütsü Kömürü
Kaynaklar
- Nişanyan Sözlük: mür
- Nişanyan Sözlük: mırra
- Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük (mırra, buhur)
- Royal Botanic Garden Edinburgh: Botanical gold, frankincense and myrrh
- Batiha ve ark. (2022), Commiphora myrrh: a phytochemical and pharmacological update
- Herodot, Tarih 2.86 (Godley çevirisi, Perseus)
Bu yazı işinize yaradı mı?
Ne eksikti? (isteğe bağlı)


