Günlük, mür ya da benzoin aldınız ve kutuyu açınca bunların çubuk tütsü gibi kendi başına yanmadığını gördünüz. Bu reçinelerin ve bitkisel karışımların kokusunu açığa çıkaran şey küçük, yuvarlak bir tablettir: tütsü kömürü. Bu yazıda tütsü kömürünün ne olduğunu, nasıl yakılıp söndürüldüğünü, neden kum üzerinde kullanıldığını ve kapalı alanda nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz.
Kısaca: Tütsü kömürü, reçine ve bitkisel karışım tütsüleri ısıtmak için kullanılan, kendiliğinden tutuşan bir tablettir. Kabı kumla doldurun, kömürü girintili yüzü üstte kalacak şekilde kenarından yakın ve yaklaşık 5 dakika bekleyin. Kor hâline gelince üzerine bir tutam tütsü koyun; kömür yaklaşık 1 saat ısı verir.
İçindekiler
Tütsü kömürü nedir?
Tütsü kömürü, üzerine konan tütsüyü ısıtmak için yapılmış küçük bir kömür tabletidir. Reçineler ve toz tütsüler alevle düzgün tütmez; kokularını yaymak için sürekli ısıya ihtiyaç duyar. Kömür bu ısıyı sağlar, reçine eriyerek, kuru bitki ise kavrularak kokusunu yayar.
Mamuxa’nın kömürü siyah ve yuvarlaktır; üst yüzünde tütsünün döküleceği bir girinti vardır. Kendiliğinden tutuşur: kenarına çakmak ya da kibrit tuttuğunuzda küçük kıvılcımlarla yanmaya başlar.
Bu yazıdaki süreler ve adımlar Mamuxa tütsü kömürü içindir; mangal ya da nargile kömürü için geçerli değildir.
Sumsuk kömürü ne demek?
Aramalarda tütsü kömürü için “sumsuk kömürü” adı da sık geçiyor. Türk Dil Kurumu’nun Güncel Türkçe Sözlük‘ünde “sumsuk” ağızlarda kullanılan bir kelime olarak “yumruk” anlamıyla yer alıyor; “sumsuk kömürü” ise sözlükte ayrı bir madde değil. Adın tütsü kömürüne nereden geçtiği kesin olarak bilinmiyor. Gündelik dilde bu ad tütsü kömürü için de kullanılıyor; ancak her satıcı aynı ürünü kastetmeyebilir. Satın alırken ürünün tütsü için üretilmiş, kendiliğinden tutuşan bir kömür olduğuna bakın.
Tütsü kömürü nasıl yakılır? Adım adım
Başlamadan önce yanınızda ısıya dayanıklı bir tütsü kabı, kum, maşa, çakmak ya da kibrit ve yakacağınız tütsü olsun. Kabı devrilmeyecek, yanmaz ve düz bir yüzeye koyun.
- Kabı kumla doldurun. Tütsü kabına bir kat tütsü kumu serin. Mamuxa tütsü kömürünün paketinde bir poşet kum bulunur.
- Kömürü maşayla tutun. Kömürü elinizle değil, maşayla kavrayın; girintili yüzü üste baksın.
- Kenarından yakın. Çakmağı ya da kibriti kömürün kenarına tutun. Kömür kendiliğinden tutuşurken küçük kıvılcımlar görürsünüz.
- Kumun üzerine bırakın. Kıvılcımlar başlayınca kömürü girintili yüzü üstte kalacak şekilde kumun üzerine yerleştirin.
- Kor hâline gelmesini bekleyin. Kömürün baştan sona tutuşup kor hâline gelmesi yaklaşık 5 dakika sürer.
- Tütsüyü ekleyin. Girintiye bir tutam, yaklaşık 1 çay kaşığı tütsü koyun. Duman azaldıkça azar azar ekleyebilirsiniz.
Mağazada
Adaçayı, lavanta ve bitkisel karışım tütsüler
1.500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz
Kömür hazır mı, nasıl anlaşılır?
Kömür hazır olduğunda kıvılcımlar kesilir, kor hâline gelir ve yüzeyi beyazlaşmaya başlar. Emin değilseniz birkaç dakika daha bekleyin.
Tütsü kömürü neden kumun üzerinde yakılır?
Yanan kömür çok ısınır. Kum, kömürle kabın arasında bir taban oluşturur ve ısının doğrudan kaba geçmesini engeller. Seramik ya da metal bir kabı korumanın en kolay yolu budur.
Kum aynı zamanda kömürü sabit tutar ve söndürürken işinize yarar. Kum yoksa kaya tuzu da kullanılabilir; kum yerine başka neler konabileceğini buhurdanlık nedir ve nasıl kullanılır yazımızda anlattık.
Tütsü kömürü ne kadar yanar?
Kömür tutuştuktan sonra yaklaşık 1 saat boyunca tütsü yakmaya yetecek ısıyı verir. Tamamen kor hâline gelmesi ise yaklaşık 5 dakika sürer.
Bu süre boyunca her şeyi bir kerede koymanıza gerek yok. Bir tutamla başlayın, duman azaldığında biraz daha ekleyin. Az az eklemek dumanın yoğunlaşmasını da önler.
Tütsü kömürüyle hangi tütsüler yakılır?
Kömür, kendi başına yanmayan tütsüler içindir:
- Reçineler: Günlük, mür ve benzoin. Adım adım kullanımı reçine tütsü nasıl yakılır rehberimizde bulabilirsiniz. Ürünlere reçine tütsüler kategorisinden ulaşabilirsiniz.
- Bitkisel karışımlar: Kurutulmuş bitki ve reçinelerden hazırlanan karışımlar. Ayrıntıları bitkisel karışım tütsüler nasıl kullanılır yazımızda anlattık.
- Bazı kuru bitkiler: Gül ve yasemin gibi yapraklar kömür üzerinde yakılır.
Reçine yakmaya ilk kez başlıyorsanız Mundo Mondo reçine setleri işinizi kolaylaştırır: her sette reçine, adaçayı buketi, seramik tütsülük, 5 adet tütsü kömürü ve tütsü kumu birlikte gelir.
Kömürle yakılmayan tütsüler
Palo Santo, sandal ve öd gibi ağaç tütsüleri kömür gerektirmez; ucundan yakılıp söndürülerek kullanılır. Nasıl yakılacaklarını ağaç tütsüler nasıl kullanılır yazımızda anlattık.
Adaçayı buketi de ucundan yakılıp söndürülerek tütsülenir. Lavanta, adaçayı ve defne gibi kuru bitkiler kömürsüz, doğrudan kasede de yakılabilir; iki yöntemi kuru bitki tütsüsü nasıl yakılır rehberimizde anlattık.
Tütsü kömürü nasıl söndürülür?
Kömür kendi kendine sönene kadar yanar ve bu süre boyunca çok sıcak kalır. En güvenli yol, kabı yerinden oynatmadan kömürün kendiliğinden sönmesini beklemektir.
Erken söndürmek isterseniz kömürü maşayla kumun içine gömün ya da üzerini kumla örtün; kum havayı keserek kömürü söndürür. Kömürü suya atmayın ve sıcak kaba su dökmeyin; ani sıcaklık farkı seramik kabı çatlatabilir. Külü çöpe atmadan önce tamamen soğumasını bekleyin.
Kapalı alanda güvenlik: karbonmonoksit uyarısı
Tütsü kömürü de bir kömürdür ve yanarken havaya duman verir. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı’nın karbonmonoksit bilgi notuna göre karbonmonoksit renksiz ve kokusuz bir gazdır; kömür gibi karbon içeren yakıtların tam yanmamasıyla oluşur ve kapalı ortamlarda kömür yakılması riski artırır.
Bu yüzden kömürü kullanırken:
- Yakarken bir pencereyi aralık bırakın, bitince odayı havalandırın.
- Küçük ve havalandırılmayan bir odada yakmayın.
- Kömürü gözetimsiz bırakmayın; yatmadan ya da evden çıkmadan önce tamamen söndüğünden emin olun.
- Dumanı doğrudan solumayın. Astım ya da solunum rahatsızlığı olanlar, hamileler, küçük çocuklar ve evcil hayvanlar dumandan uzak durmalıdır.
- Kabı perde, kâğıt ve kolay tutuşan eşyalardan uzak tutun; kömüre yalnızca maşayla dokunun.
Aynı bilgi notu, kapalı bir ortamda baş ağrısı, baş dönmesi, halsizlik ya da bulantı başlarsa ortamın hemen havalandırılmasını, temiz havaya çıkılmasını ve 112 Acil Çağrı Merkezi’nin aranmasını öneriyor.
Tütsü kömürü nasıl saklanır?
Kullanmadığınız kömürleri paketinde, ağzı kapalı olarak kuru bir yerde saklayın. Isı kaynaklarından, çocukların ve evcil hayvanların ulaşabileceği yerlerden uzak tutun.
Tütsüde geçen diğer terimler için tütsü sözlüğümüze göz atabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Tütsü kömürü ne işe yarar?
Kendi başına yanmayan reçine, toz ve bitkisel karışım tütsüleri ısıtır. Günlük, mür, benzoin ve bitkisel karışımlar bu kömürün üzerinde yakılır.
Sumsuk kömürü ile tütsü kömürü aynı şey mi?
Gündelik dilde bu ad tütsü kömürü için de kullanılıyor, ancak sözlükte tanımlı bir terim değil ve her satıcı aynı ürünü kastetmeyebilir. “Sumsuk” sözlükte ağızlarda “yumruk” anlamıyla geçiyor. Tütsü için üretilmiş, kendiliğinden tutuşan kömürü tercih edin.
Tütsü kömürü kaç dakikada yanar?
Tamamen kor hâline gelmesi yaklaşık 5 dakika sürer. Sonrasında yaklaşık 1 saat boyunca tütsü yakmaya yetecek ısıyı verir.
Mangal kömürü tütsü için kullanılır mı?
Önermiyoruz. Tütsü kabında tütsü için üretilmiş kömür kullanın. Hacettepe Üniversitesi’nin karbonmonoksit bilgi notu da mangalın yalnızca açık havada, pencere ve kapılardan uzakta yakılmasını öneriyor.
Tütsü kömürü suyla söndürülür mü?
Hayır. Kömürü maşayla kumun içine gömün ya da üzerini kumla örtün. Sıcak kaba su dökmek kabı çatlatabilir.
Pakette kum var mı?
Evet. Mamuxa tütsü kömürü paketinde bir poşet tütsü kumu bulunur. Mundo Mondo setlerinde ise 5 adet tütsü kömürü ve tütsü kumu birlikte gelir.
Mamuxa’da tütsü kömürü ve reçineler
Mamuxa’nın tütsü kömürü kendiliğinden tutuşur, yaklaşık 1 saat ısı verir ve paketinden bir poşet kum çıkar. Üzerinde yakmak için günlük, mür ve benzoin reçinelerimize, kum ve kömüre uygun kaplar için tütsülüklerimize göz atabilirsiniz. Mundo Mondo tütsü setleri kendi üretimimizdir.
1.500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.
