Tibet Çanağı Nasıl Çalınır ve Nasıl Seçilir? Tokmak, Bakım ve Gong

Tibet çanağı, tokmakla vurulduğunda ya da kenarı boyunca tokmak gezdirildiğinde uzun süre tınlayan metal bir çanaktır. Gong ise bir standa asılan, vurulduğunda katmanlı bir ses veren büyük bir metal disktir. Bu yazıda Tibet çanağının ne olduğunu, nasıl seçilip çalındığını, hangi tokmağın ne işe yaradığını ve çanağın nasıl temizlenip saklandığını; ardından gongu ve ses banyosunu anlatıyoruz.

Tibet çanağı nedir?

Tibet çanağı, “ses çanağı” ya da “şarkı söyleyen çanak” adlarıyla da bilinen, metalden yapılmış bir çanaktır. Himalaya’da ve Budist geleneğinde meditasyonun başını ve sonunu haber vermek için çalınır. Vermont Üniversitesi Fleming Müzesi de koleksiyonundaki Himalaya çanaklarını meditasyonla ilişkilendirilen çalgılar olarak tanımlar: bir elde tutulur, öbür elle tokmak kenarda gezdirilir.

Çanak iki şekilde ses verir. Tokmakla vurulduğunda çan sesini andıran berrak bir ses çıkar. Tokmak dış kenarda bastırılarak gezdirildiğinde ise ses yavaş yavaş yükselir ve uzun, katmanlı bir tınıya dönüşür.

Kısaca: Tibet çanağı tokmakla vurularak ya da tokmak kenarında gezdirilerek çalınır. Seçerken önce çapa bakın: 15–19 cm çanaklar avuçta çalınır, 22–26 cm orta ve grup boyudur, 28–30 cm çanaklar zeminde çalınır. Çap büyüdükçe ses pesleşir. Çanağı yumuşak, kuru bir bezle silin ve nemden uzak saklayın.

Tibet çanağı nasıl seçilir?

Bir çanağı seçerken dört şeye bakmanız yeterli: çap, ağırlık, yüzey ve tokmağın dahil olup olmadığı.

Çap: sesin derinliğini ve çalma şeklini belirler

Fleming Müzesi, Himalaya çanaklarında tınının her çanağın boyuna ve biçimine bağlı olduğunu yazar. Tibet çanaklarının akustiğini inceleyen bir çalışmaya göre de çanağın titreşim frekansı yarıçap büyüdükçe düşer, kenar kalınlaştıkça yükselir (Terwagne ve Bush, Nonlinearity, 2011). Gündelik dille: diğer her şey aynıyken büyük çanak daha pes, küçük çanak daha tiz tınlar.

Mağazamızdaki çanakların boylarına göre kullanımı şöyle:

• 15–17 cm: Küçük boy, avuçta çalınır; bir çantaya ya da rafın köşesine sığar.
• 19 cm: Avuçta tutup çalabileceğiniz, ses çanağıyla tanışmak için uygun bir boy.
• 22 cm: Tek başına ya da küçük bir grupla çalmak için orta boy.
• 26 cm: Kişisel pratiğin yanında grup oturumları için de uygun.
• 28–30 cm: Büyük boy. Bu boyda avuçta tutmak yerine bir minder üzerinde, zeminde çalmak daha rahattır; sesi derin ve pestir.

Mağazada

Palo Santo, sandal ağacı ve öd ağacı tütsüler

Palo Santo’lar Peru menşelidir.

1.500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz

Ağaç Tütsülerini Gör

Ağırlık ve et kalınlığı

Sonsuzluk düğümü motifli çanakta ve “Ses Çanağı, Çeşitli Boyutlar” ürününde ağırlık ve et kalınlığı çanaktan çanağa biraz değişir; bu yüzden her parçanın sesi kendine özgüdür. Avuçta çalacaksanız elinizi yormayacak bir boy seçin. Büyük çanakları taşırken iki elinizle, alttan kavrayın.

Yüzey: boyalı, parlak ya da motifli

Yüzey yalnız görünüşü değil, bakımı da belirler. Yazı şeritli renkli çanakların dış yüzü boyalıdır ve aşındırıcı temizlik ürünü sevmez. Parlak altın tonlu çanakta parmak izleri kolayca belirir. Sonsuzluk düğümü motifli çanakta ise motiflerin korunması için yalnız kuru bez kullanılır. Ayrıntılar aşağıda, bakım bölümünde.

Tokmak dahil mi?

Yazı şeritli 19, 22 ve 26 cm çanaklar ile 28–30 cm altın tonlu çanak tokmağıyla birlikte gelir. “Ses Çanağı, Çeşitli Boyutlar” ürününde tokmak ayrı satılır. Sonsuzluk Düğümü Motifli Tibet Çanağı ve 53 cm gonglarda da tokmak dahil değildir; tokmaklar ayrı satılır. Satın almadan önce ürün sayfasındaki “Bilgiler” satırında “Tokmak dahil” ibaresine bakın.

Tibet çanağı nasıl çalınır?

Vurarak çalmak

1. Çanağı düz avucunuzun üzerine ya da bir minderin üstüne yerleştirin. Parmaklarınızla çanağın yanlarını kavramayın; vurulduğunda titreşen, çanağın yanları ve kenarıdır, kavrarsanız ses boğulur.
2. Tokmakla dış yüzeyin üst kısmına, kenara yakın bir noktaya hafifçe vurun.
3. Sesin tamamen sönmesini bekleyin; bir sonraki vuruşu ancak ondan sonra yapın.

Kenarda gezdirerek çalmak

1. Önce çanağa bir kez hafifçe vurarak sesi başlatın.
2. Tokmağı dış kenara sabit bir baskıyla dayayın ve çanağın çevresinde yavaş, düzenli daireler çizin.
3. Birkaç turdan sonra ses yükselmeye başlar. Hızı değil baskıyı sabit tutmak, sesin kesilmeden sürmesini sağlar.
4. Tokmağı kaldırdığınızda ses bir süre daha tınlamaya devam eder; sönmesini sonuna kadar dinleyin.

Kenarda gezdirme, parmağı bir kadehin kenarında gezdirmeye benzer. Terwagne ve Bush’un çalışmasına göre tokmak hareket ederken çanağın kenarı bir an tokmakla birlikte sürüklenir, sonra geri bırakılır; bu tekrar eden “tutup bırakma” çanağı titreştirir.

İlk denemelerde ses cızırdayabilir ya da tokmak kenarda zıplayıp tıkırdayabilir. Bu genellikle tokmağın fazla hızlı gezdirilmesinden ya da baskının değişmesinden kaynaklanır; hızınızı biraz düşürün, baskıyı koruyun.

Uzayan seste bazen hafif bir dalgalanma, “vuu-vuu” gibi bir atım duyarsınız. Aynı çalışma bunu, çanağın tam simetrik olmamasından doğan ve birbirine çok yakın iki frekansın üst üste binmesiyle açıklar. Yani bu bir kusur değil, çanağın kendi sesidir.

Ses çanağı tokmağı türleri

Akustik çalışmaya göre Tibet çanağı ahşap ya da deri kaplı bir tokmakla çalınır. Mağazamızda ayrı satılan tokmaklar iki seriden oluşur; ikisinde de sap ahşaptır.

• Yün başlıklı tokmaklar (yuvarlak başlık): Çanağa vurarak çalmak için. Küçük, orta, büyük ve çok büyük olmak üzere dört boyu var. Küçük boy küçük çanaklar ve elde kullanım için, büyük boy orta ve büyük çanaklar için, çok büyük boy büyük çanaklar ve gonglar için düşünülmüştür.
• Silindir başlıklı tokmaklar (kaplı gövde): Çanağın kenarında gezdirerek uzun süre tınlatmak ve hafifçe vurmak için. Üç boyu var: süet kaplı ince, yün kaplı orta ve kumaş kaplı büyük. İnce olan küçük çanaklarda kenar gezdirmeye, büyük olan büyük çanaklara uygundur.

19 ve 22 cm yazı şeritli çanaklarla gelen tokmak ise ahşaptır. Kaplı başlıkların dokusu birbirinden farklıdır; iki tokmağı aynı çanakta deneyerek hangisinin çanağınıza uyduğunu kulağınızla seçebilirsiniz.

Diğer seçenekler: Yün Başlıklı Ses Çanağı Tokmağı – Orta

Çanağın altına yastık ya da minder koymak gerekir mi?

Çanağı avuçta çalmıyorsanız evet. Mağazamızdaki çanakların ürün bilgilerinde yastık yer almıyor; bir minder ya da düz bir yüzeye serdiğiniz katlanmış bir örtü aynı işi görür.

Altta yumuşak ve sabit bir zemin olması çanağın kaymasını ve düşmesini önler. Düşme ve sert darbeler boyayı çizebilir, çanağın sesini de kalıcı olarak değiştirebilir. 28–30 cm gibi büyük çanaklar zaten zeminde, bir minder üzerinde çalınır.

Tibet çanağı nerede ve nasıl kullanılır?

• Meditasyonun başı ve sonu: Oturuma başlarken ve bitirirken tek bir vuruş, gündelik akıştan sessizliğe geçişi işaretler.
• Dinleme: Bazı oturumlarda çanak bir kez çalınır ve ses sönene kadar sessizce dinlenir.
• Yoga pratiği: Pratiğin başında ya da sonunda çalınan çanak oturumun başını ve sonunu belirler.
• Ses banyosu buluşmaları: Katılımcıların çanakların ve gongların uzayan tınılarını birlikte dinlediği buluşmalarda kullanılır.

Kişisel pratiğe başlayanlar için avuçta tutulabilen küçük ve orta boy çanaklar elverişlidir; 19 cm ve 22 cm çanaklar bu boydadır. Grup oturumlarında ve daha dolgun bir ses isteyenler için 26 cm Tibet meditasyon çanağı daha uygundur.

Diğer seçenekler: Yazı Şeritli Renkli Tibet Meditasyon Çanağı, 26 cm

Gong nedir, nasıl çalınır?

Gong, bir standa asılan büyük ve yuvarlak bir metal disktir. Vurulduğunda ses yavaş yavaş açılır, katmanlanır ve uzun süre havada kalır. Oturumun başını ve sonunu belirlemek ya da uzun tınılarla bir ses akışı oluşturmak için kullanılır.

1. Standı düz ve sağlam bir zemine kurun, gongun askısına güvenle takıldığını kontrol edin.
2. Yumuşak başlıklı bir gong tokmağıyla önce hafifçe vurun ve sesin açılmasını dinleyin.
3. Merkeze ve kenara yakın farklı noktaları deneyerek gongun ses aralığını keşfedin.
4. Yeniden vurmadan önce sesin tamamen sessizliğe dönmesini bekleyin.

Gongun sesi geniş bir odayı doldurur; bu yüzden geniş salonlarda ve kalabalık buluşmalarda tercih edilir. Stantlı Desenli Uyum Gongu ve Zemin Stantlı Şaman Gongu 53 cm çaplıdır ve stantlarıyla birlikte gelir. Büyük çanaklar ve gonglar için iri, yün kaplı başlığı olan çok büyük boy tokmağımız da var.

Ses banyosu nedir?

Ses banyosu, katılımcıların genellikle uzanarak ya da oturarak çanakların, gongların ve benzeri çalgıların uzayan seslerini dinlediği bir buluşmadır. Buluşmayı yürüten kişi çalgıları sırayla ve aralıklarla çalar; katılımcılar sesin başlamasını, açılmasını ve sönmesini dinler. Amaç bir şey başarmak değil, bir süre yalnızca dinlemektir.

Ses banyosu bir sağlık uygulaması değildir; adı “banyo” olsa da bir dinleme buluşmasıdır.

Hang drum

Hang drum, çelik gövdesindeki notalara parmak uçlarıyla kısa ve hafif dokunularak çalınan melodik bir çalgıdır. Müzik eğitimi olmayanlar da kısa sürede ses çıkarabilir. 60 cm çelik hang drum ayarlanabilir, üç ayaklı bir stantla gelir; oturarak ya da ayakta çalınabilir.

Çanakla birlikte tütsü de kullanmak isterseniz kokuya ve amaca göre seçimi hangi tütsü nasıl seçilir rehberimizde bulabilirsiniz.

Tibet çanağı bakımı: temizlik ve saklama

Nasıl temizlenir?

Temel kural her çanakta ve gongda aynı: kullandıktan sonra yumuşak, kuru bir bezle silin. Gerisi yüzeye göre değişir.

• Boyalı çanaklar: Aşındırıcı sünger, bulaşık teli ve kimyasal temizleyici kullanmayın; boyaya zarar verir.
• Parlak çanaklar: Parmak izleri kolay görünür; her kullanımdan sonra silmek yeterlidir. Aşındırıcı temizleyiciler yüzeyi çizebilir.
• Motifli çanaklar ve desenli gong: Motifleri ve deseni korumak için yalnız yumuşak, kuru bir bez kullanın.
• Patinalı yüzey: Patinayı korumak istiyorsanız yalnız silmekle yetinin. Parlak bir yüzey isterseniz metal yüzeyler için üretilmiş bir temizleyiciyi, ürün talimatına uygun kullanın.

Parlatmaya karar vermeden önce şunu bilin: Kanada Koruma Enstitüsü’nün pirinç ve bakır bakımı notuna göre parlatma aşındırıcı bir işlemdir; kararmayla birlikte yüzeydeki metalin bir kısmını da alır ve sık tekrarlanırsa yüzey ayrıntıları kaybolur. Aynı not, emin olmadığınızda parlatmadan temizlemenin en güvenli yol olduğunu söyler. Parmaklardaki nem, tuz ve yağ da metal yüzeye geçer; temizlenmiş bir çanağı tutarken temiz pamuklu eldiven kullanabilirsiniz.

Nasıl saklanır?

• Çanağı nemden uzak, kuru bir yerde ve devrilmeyeceği bir rafta saklayın.
• Başka metal eşyalarla üst üste koymayın; sürtünme yüzeyi çizebilir.
• Taşırken çanağı alttan kavrayın; büyük çanaklarda iki elinizi kullanın.
• Küçük çocukların ulaşamayacağı bir yerde tutun; çocukların gong standına tırmanmasına ya da standı çekmesine izin vermeyin.

Hediye olarak Tibet çanağı

Ses çanağıyla yeni tanışacak birine avuçta çalınabilen 19 cm’lik çanak iyi bir başlangıçtır. Yoga eğitmenine ya da grup çalışması yürüten birine 22 ya da 26 cm’lik çanak düşünülebilir. Çalınmadığı zamanlarda boyalı yüzeyiyle bir rafta ya da meditasyon köşesinde dekoratif bir obje olarak da durur.

Hediye edeceğiniz çanağın tokmakla geldiğinden emin olun. Elinde çanağı olan birine ise çanağının boyuna uygun bir tokmak da güzel bir hediye olur. Başka fikirler için tütsü hediye rehberimize göz atabilirsiniz.

Sık sorulanlar

Mamuxa’da Tibet çanakları ve gonglar

Yazı şeritli renkli çanaklarımız 19, 22 ve 26 cm boyunda ve tokmaklarıyla birlikte gelir. Ayrı satılan yün başlıklı ve silindir başlıklı tokmaklarımız, gonglarımız ve hang drum’ımız da aynı kategoride. Tümüne Tibet ve Ses Çanakları kategorimizden ulaşabilirsiniz. Meditasyon anlarınıza bir koku eklemek isterseniz sandal ağacı tütsüsü hakkındaki yazımıza da göz atabilirsiniz.

1.500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.