Mamuxa Editör Ekibi

Duvardaki alçıyı ya da bir heykel kalıbını hepimiz tanırız. Selenit, işte bu alçının yapıldığı mineralin, alçı taşının, saydam ve kristal hâlidir. Elinize aldığınızda serin, hafif ve neredeyse cam gibi görünür; ama tırnağınızla bile çizilecek kadar yumuşaktır. Bu yazıda selenitin ne olduğunu, adının nereden geldiğini, Meksika’daki dev kristal mağarasını ve evde nasıl bakılacağını anlatıyoruz. Kısaca: Selenit, alçı taşı (jips) mineralinin renksiz ve saydam kristal türüdür; kimyasal olarak sulu kalsiyum sülfattır. Adı Yunanca ay anlamındaki sözcükten gelir. Mohs ölçeğinde yaklaşık 2 sertliktedir, yani tırnakla çizilir. Suda az da olsa çözündüğü için suya batırılmaz; kuru ve yumuşak bir bezle temizlenir. Selenit nedir? Selenit…

Bir rafın ucunda sedefli bir deniz kabuğu, yanında elle sarılmış bir balmumu mum, biraz ötede pencereden gelen ışığı yakalayan küçük bir taş. Evde koku ve dekor çoğu zaman böyle, kendiliğinden bir araya gelir; mum yandıkça odaya hafif bir bal kokusu yayılır. Bu yazıda tütsülük, mum ve taşın rafta, masada ve pencere önünde birlikte nasıl durduğunu, güvenli yerleşimi, ışık seçimini ve temizliği anlatıyoruz. Diğer seçenekler: Makabe İncili Deniz Kabuğu Tütsülük · Geniş Kenarlı Seramik Palo Santo Tütsülük · Bacalı Siyah Seramik Palo Santo Tütsülük Kısaca: Tütsülük, mum ve taşı aynı köşede toplayabilirsiniz; yeter ki yanan iki şey ısıya dayanıklı, sabit bir…

Yeşim denince akla çoğunlukla sütlü, açık bir yeşil gelir. Oysa bu ad, birbirine çok benzeyen ama aslında iki ayrı mineral olan taşları birlikte anlatır. Bu yazıda yeşimin neden tek bir taş olmadığını, sözcüğün nereden geldiğini, Çin’deki binlerce yıllık geçmişini, “ham” yeşimin ne anlama geldiğini ve evde nasıl bakılacağını anlatıyoruz. Kısaca: Yeşim (İngilizcede jade), iki ayrı minerali kapsayan ortak bir addır: nefrit ve jadeit. GIA’ya göre bazı koşullarda yeşil omfasit de bu ada dahil edilir. Nefrit Mohs ölçeğinde 6–6,5, jadeit 6,5–7 sertliktedir; ikisi de kırılmaya karşı son derece dayanıklıdır. “Ham yeşim”, kesilip parlatılmamış, işlenmemiş yeşim parçası demektir. Yeşim nedir? Bir ad,…

Havlit, ilk bakışta porselene benzeyen beyaz bir taştır. Yüzeyinde ince, koyu damarlar bir ağ gibi dolaşır; bu damarlar bazen bir haritadaki yollara, bazen kurumuş bir toprağın çatlaklarına benzer. Bu yazıda havlitin ne olduğunu, adını aldığı kişiyi, neden sık sık boyanıp turkuaza benzetildiğini ve evde nasıl bakılacağını anlatıyoruz. Kısaca: Havlit, kalsiyum, bor ve silisyum içeren beyaz bir borat mineralidir. Yüzeyinde çoğu zaman ince, koyu damarlar bulunur. Adını 19. yüzyılda Kanada’nın Nova Scotia bölgesinde çalışan kimyacı ve mineralog Henry How’dan alır. Mohs ölçeğinde 3,5 sertliktedir. Beyazı kolay boyanır ve boyanmış hâliyle sık sık turkuaza benzetilir. Havlit nedir? Havlit, bor içeren mineraller grubundan,…

Bir florit parçasına yakından baktığınızda mor ile yeşilin, bazen de beyaz ile sarının ince şeritler hâlinde yan yana dizildiğini görürsünüz. Bu taşın adı, bugün fizikten biyolojiye pek çok alanda kullanılan bir sözcüğe de kaynaklık etmiştir. Bu yazıda floritin ne olduğunu, renk bantlarını, “floresans” sözcüğüyle bağını ve bu yumuşak taşa evde nasıl bakılacağını anlatıyoruz. Kısaca: Florit, kalsiyum ve flordan oluşan bir mineraldir (CaF2). En çok mor, yeşil ve sarı renkte görülür; renkler çoğu zaman bantlar hâlinde dizilir. Mohs ölçeğinde 4 sertliktedir ve dört yönde kolayca ayrılır, bu yüzden darbeden ve sürtünmeden uzak tutulmalıdır. “Floresans” sözcüğü bu mineralin adından türemiştir. Florit nedir?…

Garnet denince çoğu kişinin aklına koyu, şarap rengine yakın bir kırmızı gelir. Oysa aynı adı taşıyan taşlar turuncu, yeşil, hatta mor da olabilir. Bu yazıda garnetin neden tek bir mineral değil bir aile olduğunu, Türkçede “lal” adının neyi anlattığını, Ocak ayıyla bağını ve evde nasıl bakılacağını anlatıyoruz. Kısaca: Garnet, aynı kristal yapısını paylaşan ama kimyasal bileşimi farklı yirmiden fazla mineralin ortak adıdır. Taş olarak en çok bilineni koyu kırmızı türleridir. Mohs ölçeğinde türüne göre 6,5–7,5 sertliktedir. Ocak ayının doğum taşı olarak anılır. Ilık sabunlu suyla temizlenir, sert darbelerden uzak tutulur. Garnet nedir? Tek taş değil, bir grup Amerika Gemoloji Enstitüsü…

Palo Santo çubuğunun ucunu çakmağa tutuyorsunuz, küçük bir alev beliriyor ve birkaç saniye sonra kayboluyor. Geriye limon ve çamı andıran ince bir duman kalıyor; bazen o da çabucak kesiliyor. Instagram’da bize en sık gelen soru tam olarak bu: “Bu kadarcık mı, ben mi beceremedim?” Bu yazıda Palo Santo’nun neden mum gibi yanmadığını, közün neden erken söndüğünü ve çubuğu nasıl yeniden yakacağınızı anlatıyoruz. Kısaca: Palo Santo bir mum gibi sürekli alevle yanmaz; alev yalnız ucu tutuşturmak içindir. Koku, alev söndükten sonra kızaran uçtan yükselen dumanla yayılır. Köz erken sönüyorsa çoğu zaman uç yeterince kararmamış, çubuk dik durmuş ya da hava akımı…

Limon kuvarsı ilk gördüğünüzde onu sitrine benzetebilirsiniz. Rengine biraz daha uzun bakınca, sarının içinde hafif bir yeşil fark edersiniz; taze bir limon kabuğunun rengine yakın. Bu yazıda limon kuvarsın ne olduğunu, bu yeşilimsi sarının nereden geldiğini, sitrinden farkını ve evde nasıl bakılacağını anlatıyoruz. Kısaca: Limon kuvars, saydam ve yeşilimsi sarı renkteki kuvarsa verilen ticari addır; Brezilya’da “Ouro Verde” adıyla da bilinir. Rengi, sarısını demirden alan sitrinden farklı bir yapıdan gelir. Mohs ölçeğinde 7 sertliktedir; yüksek ısıdan uzak tutulmalıdır. Limon kuvars nedir? Limon kuvars, kuvarsın yeşilimsi sarı renkli bir türüdür. Kimyasal olarak silisyum dioksittir; yani renksiz şeffaf kuvarsla, kahverengi dumanlı kuvarsla…

Çilek kuvars adını duyan çoğu kişi düz pembe bir taş bekler. Yakından baktığınızda ise rengin, taşın içine serpilmiş küçük kırmızı tanelerden geldiğini görürsünüz; tıpkı bir çileğin yüzündeki tohumlar gibi. Bu yazıda “çilek kuvars” adının neyi kapsadığını, rengin nereden geldiğini, pembe kuvarstan farkını ve evde nasıl bakılacağını anlatıyoruz. Kısaca: “Çilek kuvars”, gemolojide kesin tanımı olmayan bir ticari addır. Piyasada genellikle içindeki kırmızı mineral kapanımları yüzünden pembe ya da kırmızı görünen kuvarsa denir. Aynı adla, kırmızı mika pulları içeren kuvarsit de satılır. Kuvars Mohs ölçeğinde 7 sertliktedir. Ilık sabunlu suyla temizlenir. Çilek kuvars ne demek? Kuvars, renksiz şeffaf kuvarstan sarı sitrine kadar…

Bir dumanlı kuvars parçasını ışığa tuttuğunuzda, demli bir çayı andıran saydam bir kahverengi görürsünüz. Açık parçalar bal rengine yakındır; koyu olanlar ise neredeyse siyaha döner. Bu yazıda dumanlı kuvarsın ne olduğunu, rengini nereden aldığını, İskoçya’yla bağını ve evde nasıl bakılacağını anlatıyoruz. Kısaca: Dumanlı kuvars, açık kahverengiden siyaha yakın tonlara uzanan saydam kuvarstır. Rengi, kristaldeki eser miktarda alüminyumun yer altında, çevredeki kayaçların doğal ışınımıyla etkinleşmesinden doğar. Mohs ölçeğinde 7 sertliktedir. Mücevherde kullanılan dumanlı kuvarsın çoğu Brezilya’dan gelir. İskoçya’da “cairngorm” adıyla anılır. Ilık sabunlu suyla temizlenir, ısıdan uzak tutulur; ısı rengini açabilir. Dumanlı kuvars nedir? Dumanlı kuvars, kuvarsın kahverengi renkli türüdür. Kimyasal…