Mür, benzoin, öd, abalone… Tütsüyle ilgilenmeye başladığınızda karşınıza çıkan adların çoğu ilk bakışta pek bir şey anlatmaz. Bu tütsü sözlüğünde, Mamuxa’da kullandığımız malzemeleri ve gereçleri A’dan Z’ye kısa tanımlarla topladık. Aşağıdaki harflerden istediğiniz terime atlayabilir, ayrıntı isterseniz tanımın sonundaki yazıya geçebilirsiniz.
Kısaca: Evde yakılan tütsüler üç ana gruba ayrılır: ağaç tütsüler (Palo Santo, sandal, öd), reçine tütsüler (mür, günlük, benzoin) ve kuru bitki tütsüleri (adaçayı, lavanta, defne gibi). Reçineler tütsü kömürüyle, ağaç tütsüler ucundan yakılarak kullanılır; kuru bitkilerin çoğu kasede ya da kömürle, gül ve yasemin kömürle yakılır. Hepsi ısıya dayanıklı bir kapta, havalandırılan bir odada yakılır.
A
Abalone
Abalone, Haliotis cinsi deniz salyangozlarının kabuğuna verilen addır; taş değil, deniz kabuğudur. İç yüzeyi sedeftir ve ışığa göre mavi, yeşil ve mor tonlarda yansır. Tütsü kabı olarak kullanılır: içine biraz kum ya da kaya tuzu konur, tüten adaçayı buketi kumun üzerine yatırılır. Her kabuk tektir. Bkz. Doğal Abalone Deniz Kabuğu Tütsülük.
Adaçayı
Adaçayı, ballıbabagillerden (Lamiaceae) Salvia cinsi bitkilerin genel adıdır. Kurutulmuş yaprakları Akdeniz’den Kuzey Amerika’ya kadar birçok gelenekte evlerde yakılır; otsu ve temiz bir koku bırakır. Yaprak hâlinde kasede ya da buket olarak sarılıp ucundan yakılır. Ayrıntı: adaçayı tütsüsü; ürünler: Adaçayı Kuru Bitki Tütsü, Adaçayı Tütsü Buketi.
Mağazada
Palo Santo, sandal ağacı ve öd ağacı tütsüler
Palo Santo’lar Peru menşelidir.
1.500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz
Ağaç tütsü
Ağaç tütsü, kokulu ağaçlardan kesilen küçük parçaların yakılmasıyla kullanılan tütsü türüdür; Mamuxa’da Palo Santo, sandal ağacı ve öd bu gruptadır. Parçanın ucu birkaç saniye yakılır, alev üflenerek söndürülür ve parça kendi kendine tüter. Aynı parça birkaç kez yakılabilir; kömür gerekmez. Ayrıntı: ağaç tütsüler nasıl kullanılır.
Akgünlük
Türk Dil Kurumu sözlüğünde tütsü olarak yakılan bir ağaç sakızı türü; ardıç reçinesi ya da ardıç zamkı olarak tanımlanır. Boswellia ağacından gelen günlük reçinesiyle aynı şey değildir; bkz. Günlük.
Agarwood
Öd ağacının İngilizce adıdır. Bkz. Öd ağacı.
B
Benzoin
Benzoin, Güneydoğu Asya’da yetişen Styrax cinsi ağaçların reçinesidir; yüzyıllardır tütsüde ve parfümde kullanılır. Kokusu tatlıdır, vanilyayı andırır. Alevle düzgün tütmez: kor hâline gelmiş tütsü kömürünün üzerine küçük bir parça konur. Günlük ya da mürle karıştırılarak da yakılır. Ayrıntı: reçine tütsü nasıl yakılır; ürün: Benzoin Reçine Tütsü.
Buhur
Buhur, Arapçadan gelen ve TDK’ya göre dinî törenlerde yakılan kokulu ağaç vb. maddeleri, eski kullanımda da tütsüyü anlatan sözcüktür; “buhurdanlık” adı da buradan gelir. Anadolu’da özel günlerde ve misafir gelmeden önce yakılan kuru kabuk parçalarına da buhur denir. Bkz. Buhur Kuru Bitki Tütsü.
Buhurdanlık
Buhurdanlık, kısaca buhurun yakıldığı kaptır. Reçine ya da kuru bitki tütsüsü için kullanılan buhurdanlığa önce bir kat kum serilir, tütsü kömürü kumun üzerinde yakılır ve tütsü kömüre konur. Isıya dayanıklı ve devrilmeyen bir yüzeyde kullanılmalıdır. Mumla ısıtılan türü için bkz. Esans buhurdanlığı. Ayrıntı: buhurdanlık nedir, nasıl kullanılır.
D
Defne
Defne (Laurus nobilis), Akdeniz mutfağından tanıdığımız, yaprakları kokulu bir ağaçtır; antik Yunan’da kazananların başına defne tacı takılırdı. Kurutulmuş yaprakları seramik ya da bakır bir kasede ucundan yakılır ve odaya sıcak, yeşil bir koku bırakır. Kullandıktan sonra oda havalandırılır. Ürün: Defne Kuru Bitki Tütsü.
E
Esans buhurdanlığı
Esans buhurdanlığı, alttaki küçük bir tealight mumla üstteki çanağın ısıtıldığı kaptır. Çanağa su ve birkaç damla esans konur; ısınan su kokuyu odaya yayar. Kömür ya da reçine kullanılmaz; bu yönüyle kömürlü buhurdanlıktan ayrılır. Su bitmeden mum söndürülür. Ayrıntı: buhurdanlık rehberi; modeller: esans buhurdanlıkları.
G
Gül
Gül, Rosa cinsi çiçeklerin genel adıdır; Isparta’dan İran’a kadar yüzyıllardır kutlamaların çiçeği olarak anılır. Tütsüde kurutulmuş gül yaprakları kum dolu bir kapta, kor hâline gelmiş tütsü kömürünün üzerinde yakılır ve odaya yumuşak, çiçeksi bir koku yayar. Benzoin, lavanta ve yaseminle birlikte Balance karışımında da yer alır. Ürün: Gül Kuru Bitki Tütsü.
Günlük
Günlük, Afrika, Arap Yarımadası ve Hindistan’da yetişen Boswellia cinsi ağaçların reçinesidir. Binlerce yıldır tapınaklarda yakılır ve mürle birlikte eski dünyanın en değerli kokuları arasında sayılırdı. Tütsü kömürünün üzerinde derin, odunsu bir koku yayar. Ayrıntı: reçine tütsü nasıl yakılır; ürün: Günlük Reçine Tütsü.
K
Kömür (tütsü kömürü)
Tütsü kömürü, reçine ve kuru bitki tütsülerini yakmak için kullanılan, kendiliğinden tutuşan küçük kömür diskidir. Reçine alevle düzgün tütmediği için ısıyı kömür sağlar: kumun üzerinde kenarından yakılır, üzeri beyazlayıp kor hâline gelince tütsü konur. Mamuxa’daki kömür yaklaşık 1 saat ısı verir ve paketinde bir poşet kum bulunur. Ayrıntı: tütsü kömürü nedir, nasıl yakılır; ürün: Tütsü Kömürü.
Kum (tütsü kumu)
Tütsü kumu, buhurdanlık ya da tütsülüğün dibine serilen ince kum katmanıdır. Kor hâlindeki kömürün ya da tüten bitkinin kabın yüzeyine doğrudan değmesini önler ve ısıyı dağıtır. Kum yerine kaya tuzu da kullanılabilir. Mamuxa’nın tütsü kömürü paketinde bir poşet kum, Mundo Mondo setlerinde de tütsü kumu bulunur. Bkz. Kömür, Buhurdanlık.
Kuru bitki tütsü
Kuru bitki tütsü, adaçayı, lavanta, defne, gül gibi bitkilerin kurutulmuş yaprak ya da çiçeklerinin yakılmasıdır. Bir tutam seramik ya da bakır bir kasede ucundan tutuşturulur, alev söndürülür ve bitki için için tüter. Kömür üzerinde de yakılabilir; gül ve yasemin gibi gevşek yapraklar kömürde yakılır. Birkaç bitkinin bir arada olduğu hâline karışım tütsü denir. Ayrıntı: kuru bitki tütsü nasıl yakılır.
L
Lavanta
Lavanta, ballıbabagillerden (Lamiaceae) Lavandula cinsi bitkilerin genel adıdır; Akdeniz’in en tanıdık kokularından biridir. Tütsüde kurutulmuş çiçekleri bir kasede ya da buket hâlinde ucundan yakılır, alevi üflenerek söndürülür ve birkaç dakika tütmesi yeterli olur. Ayrıntı: lavanta tütsüsü; ürünler: Lavanta Kuru Bitki Tütsü, Lavanta Tütsü Buketi.
M
Mür (myrrh)
Mür, Doğu Afrika ve Arap Yarımadası’nda yetişen Commiphora cinsi ağaçların kurumuş reçinesidir; İngilizcede myrrh denir. Mısır’dan Roma’ya eski dünyanın en değerli kokularından biri sayıldı; bugün de birçok gelenekte dua ve ibadet anlarında yakılır. Kömür üzerinde günlükten daha koyu, topraksı bir koku verir. Ayrıntı: reçine tütsü nasıl yakılır; ürün: Mür (Myrrh) Reçine Tütsü.
Myrrh
Mürün İngilizce adıdır. Bkz. Mür.
O
Okaliptüs
Okaliptüs, mersingillerden (Myrtaceae) Eucalyptus cinsi ağaçların adıdır; Avustralya’nın simge ağaçlarındandır. Tütsüde kurutulmuş yaprakları seramik ya da bakır bir kasede ucundan yakılır ve serin, keskin bir koku bırakır. Relax ve Positive Energy karışımlarında da yer alır. Ürünler: Okaliptus Kuru Bitki Tütsü, Mundo Mondo Tütsü Seti – Okaliptus.
Ö
Öd ağacı (ud, agarwood)
Öd, Thymelaeaceae familyasından Aquilaria ve Gyrinops cinsi Güneydoğu Asya ağaçlarında, ağaç yaralandığında oluşan reçineyle koyulaşmış ağaç dokusuna verilen addır; ud, oud ve agarwood da denir. Japonya’daki Kōdō töreninden Orta Doğu’ya kadar birçok gelenekte özel günlerde yakılır. Bu cinsler CITES Ek II‘dedir: uluslararası ticareti izinle yapılır. Ayrıntı: öd ağacı (ud) nedir.
P
Palo Santo
Palo Santo, Güney Amerika’da yetişen Bursera graveolens ağacının adıdır; İspanyolcada “kutsal ağaç” anlamına gelir. Güney Amerika’da evlerde ve törenlerde yakılır. Mamuxa’daki Palo Santo Peru menşelidir ve elle kesilmiş çubuklar hâlindedir; limon ve çamı andıran bir koku verir, aynı çubuk birkaç kez yakılabilir. Ayrıntı: Palo Santo nedir; ürün: Palo Santo Ağaç Tütsü.
R
Reçine tütsü
Reçine tütsü, ağaçların kabuğundan sızıp kuruyan reçine tanelerinin kömür üzerinde ısıtılarak kokusunun yayılmasıdır. Mür, günlük ve benzoin en bilinen örnekleridir. Reçine alevle düzgün tütmez; kumlu bir buhurdanlıkta kor hâline gelmiş tütsü kömürünün üzerine küçük bir parça konur, duman azaldıkça eklenir. Ayrıntı: reçine tütsü nasıl yakılır.
S
Sandal ağacı
Sandal ağacı, Santalum cinsi kokulu ağaçların adıdır; Hindistan’dan Japonya’ya birçok gelenekte tapınaklarda yakılır. Kokusu yumuşak, sıcak ve hafif baharatlıdır. Ağaç tütsü olarak parçanın ucu yakılıp söndürülür, çubuk kendi kendine tüter. Ayrıntı: sandal ağacı tütsü; ürün: Sandal Ağacı Tütsü.
T
Tütsülük
Tütsülük, tütsünün üzerinde güvenle yakıldığı ya da tüttüğü kap veya tutucunun genel adıdır. Ağaç tütsü için çubuğun yatırılabileceği bir tabak ya da kumlu bir kase, reçine için kömür ve kum alabilen ısıya dayanıklı bir kap gerekir. Abalone gibi deniz kabukları da tütsülük olarak kullanılır. Ayrıntı: tütsülük nedir, nasıl seçilir; modeller: tütsülükler.
U
Ud
Öd ağacının Arapçadan gelen adıdır; parfümlerde “oud” olarak da geçer. Bkz. Öd ağacı.
Ü
Üzerlik
Üzerlik (Peganum harmala), kurak bölgelerde yetişen otsu bir bitkidir; kurutulmuş tohumları Anadolu’da nazar geleneğinde yakılır. Yeni doğan bebeğin evinde ya da yeni bir işin açılışında üzerlik yakmak kuşaktan kuşağa geçen bir alışkanlıktır. Yalnızca yakmak içindir, yenmez. Adaçayı ve günlükle birlikte Nazar karışımında yer alır. Ayrıntı: nazar bitkileri ve tütsüleme.
Y
Yasemin
Yasemin, zeytingillerden (Oleaceae) Jasminum cinsi, kokulu çiçekli bitkilerin adıdır; Anadolu’da avlulardan, Asya’da çay fincanlarından tanıdıktır. Tütsüde kurutulmuş çiçekleri kum dolu bir kapta, kor hâline gelmiş tütsü kömürünün üzerinde yakılır; az bir tutam tatlı, çiçeksi bir koku bırakır. Ürün: Yasemin Kuru Bitki Tütsü.
Mamuxa’da tütsü
Bu sözlükteki malzemelerin çoğunu mağazamızda bulabilirsiniz: ağaç tütsüler, reçine tütsüler ve tütsü kömürü, bitkisel tütsüler ve tütsülükler. Reçineyi ilk kez deneyecekseniz Mundo Mondo setleri reçineyi, kömürü, kumu ve tütsülüğü bir arada sunar. 1.500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz.
Bu yazı işinize yaradı mı?
Ne eksikti? (isteğe bağlı)
