Limon kuvarsı ilk gördüğünüzde onu sitrine benzetebilirsiniz. Rengine biraz daha uzun bakınca, sarının içinde hafif bir yeşil fark edersiniz; taze bir limon kabuğunun rengine yakın. Bu yazıda limon kuvarsın ne olduğunu, bu yeşilimsi sarının nereden geldiğini, sitrinden farkını ve evde nasıl bakılacağını anlatıyoruz.
Kısaca: Limon kuvars, saydam ve yeşilimsi sarı renkteki kuvarsa verilen ticari addır; Brezilya’da “Ouro Verde” adıyla da bilinir. Rengi, sarısını demirden alan sitrinden farklı bir yapıdan gelir. Mohs ölçeğinde 7 sertliktedir; yüksek ısıdan uzak tutulmalıdır.
İçindekiler
Limon kuvars nedir?
Limon kuvars, kuvarsın yeşilimsi sarı renkli bir türüdür. Kimyasal olarak silisyum dioksittir; yani renksiz şeffaf kuvarsla, kahverengi dumanlı kuvarsla ve sarı sitrinle aynı mineraldir. Geology.com, limon kuvarsı da kuvarsın renk türleri arasında sayar ve renk dışında bu türlerin özelliklerinin neredeyse aynı olduğunu yazar.
Limon kuvarsın özellikleri
- Mineral: Kuvars (SiO₂)
- Sertlik: Mohs ölçeğinde 7
- Renk: Yeşilimsi sarı; açık tonlarda yeşillik seçilmeyebilir ve taş düz sarı görünür.
- Renk nedeni: Işınlamayla oluşan bir renk merkezi; morötesi bölgedeki güçlü bir soğurmanın görünür ışığa taşan ucu
- Ticari adları: Limon kuvars, Ouro Verde (Portekizce “yeşil altın”)
Yeşilimsi sarı nereden gelir?
Bell Laboratuvarları’ndan K. Nassau ve B. E. Prescott, 1977’de Mineralogical Magazine‘de yayımladıkları çalışmada yaklaşık 400 doğal ve sentetik kuvars örneğini ışınlayıp ısıtmıştır. Örneklerin birçoğunda, ışınlamadan sonra (bazen ardından ısıtılınca) yeşilimsi sarı bir renk ortaya çıkmıştır.
Yazarlara göre bu renk, morötesi bölgedeki güçlü bir soğurma bandının görünür ışığa taşan ucundan gelir. Renk zayıf olduğunda yeşillik fark edilmez ve taş sarı görünür. Aynı çalışma, bu rengin demirden kaynaklanan sitrin sarısından ayrı bir şey olduğunu da belirtir.
Mağazada
Doğal taşlar ve kristaller
1.500 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsiz
Işınlama ve ısıtma
IGS’nin yayımladığı bir yazıda, bu işlemi geliştiren gemolog Mark Liccini, limon kuvarsın nasıl elde edildiğini anlatır. Malzeme önce kobalt-60 kaynağından gelen gama ışınlarıyla çok düşük dozda ışınlanır; bu aşamada kuvars siyahımsı bir renge döner. Ardından ev tipi küçük bir fırında, birkaç adımda ısıtılır ve renk yeşilimsi sarıya açılır.
Liccini’nin anlatımına göre bu yol, mavi topaz işlenirken topazla karışık gelen ve kararan kuvars parçaları ısıtılınca keşfedilmiştir. Aynı yazıda, her renksiz kuvarsın bu işlemle renk almadığı ve sonucun kuvarsın çıktığı yere göre değiştiği de anlatılır.
Burada anlattığımız, kaynakların piyasa için çizdiği genel tablodur. Tek tek taşların geçmişi hakkında bir yargıda bulunmuyoruz.
Doğada yeşilimsi sarı kuvars var mı?
Var. Nassau ve Prescott, çalışmaları sırasında müze koleksiyonlarında yeşilimsi sarı kuvars kristalleri bulduklarını yazar. Bunlar arasında Smithsonian Enstitüsü’nde ve Harvard Üniversitesi koleksiyonunda bulunan, Brezilya’nın Minas Gerais eyaletinden kristaller vardır. Yazarlar, daha önceki bazı çalışmalarda bu rengin ısıtma gerekmeden oluştuğunun da bildirildiğini belirtir.
Limon kuvars sitrin mi?
Hayır; ikisi aynı mineral olsa da renkleri farklı kaynaklardan gelir. GIA’ya göre sitrinin sarısı, kristalin yapısındaki eser miktarda demirden gelir. Limon kuvarsın yeşilimsi sarısı ise ışınlamayla oluşan bir renk merkezine bağlanır. Gözle bakıldığında da fark çoğu zaman tondadır: sitrin bal ve turuncuya, limon kuvars yeşile çalar.
Limon kuvars nasıl temizlenir ve bakılır?
Limon kuvars, ametist ve sitrinle aynı mineraldir; GIA’nın bu taşlar için verdiği bakım önerileri burada da yol gösterir.
- Ilık sabunlu su: Taşı ılık, hafif sabunlu suyla yıkayın, durulayıp yumuşak bir bezle kurulayın.
- Yüksek ısıdan uzak tutun: Nassau ve Prescott’un deneylerinde bu renk, saatlerce süren ısıtmada yaklaşık 140 ile 380 °C arasında tamamen kaybolmuştur. Taşı fırın, ocak ya da soba yakınında bırakmayın, buharla temizlemeyin.
- Ani sıcaklık değişiminden kaçının: GIA’ya göre ani sıcaklık değişimi bu ailedeki taşların çatlamasına yol açabilir.
- Ayrı saklayın: Sertliği 7 olduğu için daha yumuşak taşları çizebilir; bez bir kesede ya da bölmeli bir kutuda tutun.
Taşların genel bakımını bakım ve temizlik rehberimizde ayrıca anlattık.
Evde limon kuvars: nerede dursun?
Limon kuvarsın yeşilimsi tonu, ışık içinden geçtiğinde daha belirgin görünür. Sabah ışığı alan bir raf ya da pencere kenarına yakın bir tabak ona uygun bir yerdir; yalnız kalorifer peteğinin ya da sobanın üstünden uzak olsun. Beyaz ya da krem bir zemin sarısını sade gösterir; yanına bir sitrin koyarsanız iki sarının farkını yan yana görebilirsiniz.
Sık sorulanlar
Ouro Verde ne demek?
Ouro Verde, Portekizcede “yeşil altın” demektir. IGS’ye göre Brezilya’da limon kuvars bu adla da alınıp satılır.
Limon kuvars ile sitrin aynı taş mı?
İkisi de kuvarstır, ama renkleri farklı kaynaklardan gelir. Sitrin sarısını eser miktarda demirden alır; limon kuvarsın yeşilimsi sarısı ise ışınlamayla oluşan bir renk merkezinden gelir.
Limon kuvarsın rengi ısıyla değişir mi?
Evet. Laboratuvar deneylerinde bu renk, yüksek sıcaklıklarda tamamen kaybolmuştur. Gündelik kullanımda taşı sıcak yüzeylerden ve buharlı temizlikten uzak tutmak yeterlidir.
Mamuxa’da limon kuvars
Mamuxa’daki limon kuvarsı yazının başındaki ürün kartından inceleyebilirsiniz. Kuvars ailesinin diğer üyelerini çilek kuvars ve yeşil kuvars yazılarımızda anlattık. Diğer taşlarımızı Doğal Taşlar bölümümüzde bulabilirsiniz.
