Bir balmumu levhasını elinize aldığınızda ilk fark ettiğiniz şey kokusudur: hafif, tatlı bir bal kokusu. İkincisi, yüzeyindeki küçük altıgenlerdir; levha, arıların peteğe ördüğü gözlerin desenini taşır. Bu yazıda böyle bir levhadan, eritme ve kalıp gerektirmeden, yalnız ellerinizle bir mum sarmayı adım adım anlatıyoruz. Sonunda ilk yakışta nelere dikkat edeceğinizi ve eritme yöntemini düşünüyorsanız bilmeniz gereken güvenlik kurallarını da bulacaksınız.
Kısaca: Evde balmumu mum yapmanın en kolay yolu elle sarmadır. Petek balmumu levhayı ılık bir odada ya da saç kurutma makinesiyle hafifçe ılıtın, pamuk fitili bir kenara yerleştirin ve levhayı fitilin çevresine sıkıca sarın. Son kenarı parmağınızla bastırarak kapatın. Yakmadan önce fitili yaklaşık 6 mm’ye kısaltın.
İçindekiler
Neden elle sarma?
Balmumundan mum yapmanın iki yaygın yolu vardır: levhaları sarmak ya da balmumunu eritip bir kalıba dökmek. Sarma yönteminde ocak, tencere ve sıcak sıvı yoktur; bu yüzden evde ilk deneme için en sade yoldur. Atölyemizde de mumlarımızı ince balmumu tabakalarını tek tek elle sararak yapıyoruz.
Elle sarılan her mum biraz farklı çıkar: tabakanın gerginliği, kenarın kapanışı, fitilin duruşu elden ele değişir. Bunu bir kusur değil, elin izi olarak görüyoruz.
Malzemeler
- Petek balmumu levha: Yüzeyinde petek deseni olan ince balmumu tabakası. Mumun boyu, levhanın kısa kenarı kadar olur.
- Pamuk fitil: Levhanın kısa kenarından birkaç santim uzun kesilmiş bir parça. Utah Eyalet Üniversitesi’nin arıcılık yayını, balmumu mum yapanların genellikle kare örgülü fitili tercih ettiğini yazar.
- Düz ve temiz bir çalışma yüzeyi: Bir kesme tahtası ya da pişirme kâğıdı serilmiş bir masa.
- Keskin bir bıçak ya da maket bıçağı ve cetvel: Levhayı kesmek gerekirse.
- Saç kurutma makinesi: Levha sert ya da kırılgansa.
Fitil kalınlığını seçmek
Fitil, mumun çapına göre seçilir. Utah Eyalet Üniversitesi’nin yayını, fitil seçerken mumun çapına bakılmasını ve geniş mumların bazen iki ya da üç fitil gerektirdiğini belirtir. Aynı yayına göre balmumu sert ve erime noktası yüksek bir maddedir; fitil mumun çapına göre ince kalırsa alev zayıflar ve erimiş mumun içinde boğulabilir.
Fitil satıcılarının çoğu, hangi çap için hangi fitilin uygun olduğunu gösteren bir tablo verir. İlk denemede tabloya bakın, bir mumu yakıp alevin boyunu ve erime havuzunu izleyin, ikinci mumda gerekirse fitili değiştirin.
Adım adım elle sarma
- Levhayı ılıtın. Balmumu soğukta sertleşir ve sararken çatlayabilir. Illinois Üniversitesi 4-H programının etkinlik kâğıdı, levha sertse ya da açarken çatlıyorsa saç kurutma makinesiyle ılıtılarak yumuşatılmasını önerir. Makineyi levhanın üzerinde gezdirin; amaç eritmek değil, levhanın kıvrılabilecek kadar yumuşamasıdır. Ilık bir odada bekletmek de aynı işi daha yavaş görür.
- Gerekirse kesin. Daha kısa bir mum istiyorsanız levhayı cetvel yardımıyla kısa kenarına paralel kesin. Kenarın düz olması, mumun dik durmasını kolaylaştırır.
- Fitili yerleştirin. Fitili levhanın kısa kenarlarından birine, kenara paralel yatırın. Fitil, mumun üst ucundan dışarı taşacak kadar uzun olmalı; Illinois 4-H kâğıdı fitilin üstte yaklaşık 1,3 cm (yarım inç) bırakılmasını öneriyor.
- İlk turu sıkı kıvırın. Levhanın kenarını fitilin üzerine kıvırın ve parmaklarınızla bastırarak fitili içine hapsedin. Bu ilk tur ne kadar sıkı olursa mumun ortası o kadar sağlam olur.
- Sarmaya devam edin. Levhayı iki elinizle, uçları hizalı tutarak yavaşça sarın. Her turda hafifçe bastırın; tabakalar arasında boşluk kalmasın. Uçlar kayarsa durun, düzeltin ve devam edin.
- Kenarı kapatın. Son kenara gelince onu parmağınızla mumun gövdesine bastırın. Tutmazsa kenarı birkaç saniye saç kurutma makinesiyle ılıtıp yeniden bastırın.
- Tabanı düzeltin. Mumu düz bir yüzeye dik koyun ve hafifçe bastırın ki tabanı düzleşsin; mum yamuk duruyorsa yakarken bir yana akar.
Sık karşılaşılan sorunlar
- Levha çatlıyor: Soğuktur. Biraz daha ılıtın, sonra yeniden deneyin.
- Tabakalar açılıyor: Sarma gevşek kalmıştır ya da son kenar yapışmamıştır. Kenarı ılıtıp bastırın.
- Mum yamuk: Uçlar sararken kaymıştır. Bir sonraki mumda levhanın iki ucunu her turda hizalayın.
İlk yakış
Sardığınız mumu yakmadan önce fitili yaklaşık 6 mm’ye kısaltın ve mumu düz, ısıya dayanıklı bir tabağın ya da mumluğun üzerine koyun. İlk akşam mumu, erimiş mum kenara yaklaşana kadar yakın; kısa tutulan ilk yakışlar mumun ortasında tünel açar. Fitil kısaltmayı, ilk yakışı ve söndürmeyi balmumu mum nasıl yakılır rehberimizde ayrıntısıyla anlattık.
Yanan bir mumun yanından ayrılmayın; ev yapımı bir mumun nasıl yanacağını ilk akşam izleyerek öğrenirsiniz. Alev çok büyür ya da is yaparsa mumu söndürün, soğuyunca fitili yeniden kısaltın.
Eritme yöntemini düşünüyorsanız: güvenlik
Balmumunu eritip kalıba dökmek de mümkündür, ama bu yöntem sarmaya göre daha dikkat ister. New Hampshire Üniversitesi’nin 4-H arıcılık el kitabına göre balmumu yaklaşık 64 °C’de erir, kaynamaz; ısıtıldıkça ısınmayı sürdürür ve sonunda tutuşur. Tutuşan balmumu, aynı kaynağa göre yağ yangınından daha şiddetli yanabilir.
- Benmari kullanın: Balmumunu doğrudan ocağa koymayın; içi su dolu büyük bir tencerenin içine yerleştirilmiş küçük bir kapta eritin.
- Isıyı düşük tutun: Utah Eyalet Üniversitesi’nin yayını, balmumu yaklaşık 82 °C’yi (180 °F) geçince renginin bozulmaya başladığını belirtir; orta ya da daha düşük ateş önerir.
- Başından ayrılmayın: Alttaki suyun buharlaşıp tencerenin kurumasına izin vermeyin.
- Yangında su dökmeyin: ABD Ulusal Yangından Korunma Derneği (NFPA), tavada çıkan küçük bir yağ yangınında kapağı tavanın üzerine kaydırıp ocağı kapatmayı ve ateşe asla su atmamayı öğütler. Ateş sönmezse evden çıkın ve 112’yi arayın.
Sık sorulanlar
Evde balmumu mum yapmak için eritmek gerekir mi?
Hayır. Petek balmumu levhalar, eritmeden yalnız elle sarılarak mum yapılabilecek kadar incedir. Eritme ve kalıp, daha fazla ekipman ve dikkat gerektiren ayrı bir yöntemdir.
Hangi fitili kullanmalıyım?
Mumun çapına uygun bir pamuk fitil. Balmumu mum yapanlar genellikle kare örgülü fitili tercih eder; kalınlık için fitil satıcısının çap tablosuna bakın ve ilk mumu yakarak deneyin.
Fitil ne kadar uzun bırakılmalı?
Sararken üstte yaklaşık 1,3 cm bırakabilirsiniz. Yakmadan önce ise fitili yaklaşık 6 mm’ye kısaltın.
Ev yapımı balmumu mum kokulu mu olur?
Balmumu kendi hafif bal kokusunu taşır; ek bir aroma ya da esans gerekmez. Tütsüyle birlikte nasıl kullanılacağını koku katmanlama yazımızda anlattık.
Mamuxa’da balmumu mumlar
Elle sarmayı bir kez denediğinizde, bir mumun içine ne kadar sabır girdiğini de görürsünüz. Atölyemizde mumlarımızı ince balmumu tabakalarının tek tek elle sarılmasıyla yapıyoruz; içlerinde parafin, boya ya da koku katkısı yok, %100 balmumu ve pamuk fitil kullanıyoruz. Balmumunun diğer mum malzemelerinden nasıl ayrıldığını Balmumu, Soya ve Parafin Mum Farkı yazımızda karşılaştırdık.
Kendi mumunuzu sarmak için zamanınız olmadığı bir akşam, hazır mumlarımız Balmumu Mumlar kategorimizde.
Diğer seçenekler: 3’lü Balmumu Mum Seti No.1 · Büyük Balmumu Mum Seti – 5’li Set
